Lipa Namba ya M-Pesa: Jinsi ya Kuipata, QR Code na Makato
Lipa Namba (Lipa kwa Simu) inamruhusu mteja kukulipa kwa simu badala ya pesa taslimu. Huu ni mwongozo wa hatua kwa hatua: unachohitaji, jinsi ya kuifungua, jinsi wateja wanavyolipa, QR code, na tofauti yake na Pochi la Biashara na akaunti ya Paybill.
Jibu fupi
Lipa Namba ya M-Pesa inatolewa na Vodacom. Mfanyabiashara binafsi anaenda Vodashop na kitambulisho cha NIDA; kampuni inaenda na nyaraka zake za usajili. Kwa mujibu wa Vodacom, akaunti hufunguliwa ndani ya saa 24. Mteja analipa kwa kupiga *150*00# → 4 → 1 → 1, kuweka Lipa Namba, kiasi na PIN, au kwa kuskani QR code rasmi ya Vodacom. Wateja wa mitandao mingine na benki nao wanaweza kulipa Lipa Namba ya M-Pesa.
Kwa duka, mgahawa, saluni au kituo cha mafuta, kupokea malipo kwa simu kunapunguza hatari ya kubeba pesa taslimu na kunapunguza usumbufu wa chenji. Vodacom inaiita huduma hii Lipa kwa Simu, lakini wateja wengi bado wanaiita "Lipa kwa M-Pesa" au "Lipa Namba". Yote ni kitu kimoja: namba maalum ya mfanyabiashara inayopokea malipo kutoka kwa wateja.
Mahitaji ya kupata Lipa Namba
Ukurasa wa Vodacom wa Lipa kwa Simu unatofautisha aina mbili za wateja wa biashara. Hii ndiyo orodha ya msingi:
- Mfanyabiashara binafsi (sole proprietor) au usajili mwepesi (Lite KYC): kitambulisho cha Taifa (NIDA). Mmiliki mwenyewe ndiye anayepaswa kufika dukani na kitambulisho chake.
- Kampuni: nyaraka za usajili wa kampuni. Vodacom haichapishi orodha kamili mtandaoni, kwa hiyo tarajia kuombwa nyaraka kama cheti cha BRELA, TIN na vitambulisho vya wakurugenzi, na uliza orodha kamili kabla ya kwenda.
- Laini ya Vodacom iliyosajiliwa kwa jina lako, kwa kuwa Vodacom inaruhusu pesa za Lipa Namba kuhamishwa kwenda namba ya M-Pesa ya mmiliki.
Kama biashara yako bado haijasajiliwa rasmi, anza na usajili wa BRELA na TIN. Nyaraka hizo zitakusaidia pia kufungua akaunti ya benki ya biashara, ambako utahamishia mapato ya Lipa Namba.
Hatua za kufungua Lipa Namba
- Andaa nyaraka kulingana na aina ya biashara yako (angalia hapo juu).
- Tembelea Vodashop iliyo karibu au wasiliana na Vodacom kwa kupiga 100, WhatsApp 0754 100 100, au barua pepe support@vodacom.co.tz kuuliza utaratibu wa eneo lako.
- Jaza fomu ya usajili na hakikisha jina la biashara limeandikwa sawasawa na kwenye nyaraka zako.
- Subiri uthibitisho. Vodacom inasema akaunti hufunguliwa ndani ya saa 24.
- Tengeneza PIN. Utapokea SMS yenye "start key" na namba ya mtumiaji (operator ID). Piga *150*00# → 4 → 4 kutengeneza PIN mpya.
- Weka namba za wafanyakazi wa kupokea SMS kama una wauzaji zaidi ya mmoja: *150*00# → 5 → 1.
Unaweza kuwa na Lipa Namba zaidi ya moja, kwa mfano kwa kila tawi. Vodacom inaruhusu hili unapofungua biashara mpya au kupanua biashara iliyopo.
Jinsi mteja anavyolipa kwa Lipa Namba
- Piga *150*00#
- Chagua 4 (Lipa kwa M-Pesa)
- Chagua 1 (Lipa kwa simu)
- Chagua 1 (Weka Lipa Namba) na uandike namba ya mfanyabiashara
- Weka kiasi
- Weka PIN ya M-Pesa na uthibitishe
Muamala unakamilika papo hapo, na mfanyabiashara pamoja na mteja wanapokea SMS. Wateja wenye programu ya M-Pesa wanaweza kuskani QR code ya Vodacom badala ya kuandika namba. Vodacom inasema pia kwamba Lipa kwa Simu inapokea malipo kutoka mitandao mingine na benki, jambo muhimu kwa duka ambalo wateja wake wana Mixx, Airtel Money au akaunti za benki.
Kumbuka: mteja hawezi kurudisha (reverse) malipo aliyokamilisha. Kwa mujibu wa Vodacom, muamala wa Lipa Namba unaweza kurejeshwa tu kwa ombi la mfanyabiashara. Mteja aliyelipa namba isiyo sahihi apige 100 bure.
Makato ya Lipa Namba
Upande wa mteja: kwenye majibu ya maswali yanayoulizwa mara kwa mara, Vodacom inasema mteja anatozwa "makato ya kawaida". Bango rasmi la ada za M-Pesa (kuanzia 1 Julai 2025) halina safu tofauti ya kulipa mfanyabiashara, kwa hiyo hatuchapishi kiasi. Mteja aangalie ada kwenye skrini ya uthibitisho kabla ya kuweka PIN.
Upande wa mfanyabiashara: Vodacom haichapishi mtandaoni jedwali la ada za mfanyabiashara (merchant fee). Bango hilo hilo linasema ada ya kuhamisha pesa kutoka Lipa kwa Simu kwenda M-Pesa ilipunguzwa kuanzia 1 Julai 2025, lakini halitaji kiasi. Kabla ya kusaini, muulize afisa wa Vodacom maswali haya kwa maandishi:
- Je, kuna ada kwa kila malipo ninayopokea? Ni asilimia au kiasi maalum?
- Ada ya kuhamisha pesa kwenda benki yangu, kwenda namba yangu ya M-Pesa, na kutoa kwa wakala ni kiasi gani?
- Je, malipo kutoka mitandao mingine au benki yana ada tofauti?
Kwa ada za kawaida za kutuma na kutoa pesa, angalia makato ya M-Pesa na Mixx 2026.
Kutumia pesa zilizoingia kwenye Lipa Namba
Vodacom inaorodhesha njia hizi za kutumia mapato (zote kupitia *150*00#):
| Unachotaka kufanya | Menyu |
|---|---|
| Kuhamisha kwenda namba ya mmiliki | *150*00# → 1 |
| Kutoa pesa kwa wakala | *150*00# → 2 → 1 |
| Kuhamisha kwenda akaunti yako ya benki (RTS) | *150*00# → 2 → 2 → 1 |
| Kuhamisha kwenda benki nyingine (RTS) | *150*00# → 2 → 2 → 2 |
| Kutoa kwenda benki kwa EFT (saa 48) | *150*00# → 2 → 3 |
| Miamala 5 ya mwisho | *150*00# → 4 → 2 |
| Kuomba taarifa ya miamala (statement) | *150*00# → 4 → 3 |
| Kubadilisha PIN | *150*00# → 4 → 4 |
Unaweza pia kulipa bili (pamoja na malipo ya serikali) moja kwa moja kutoka Lipa Namba, na kutuma kwenda Lipa Namba nyingine ya Vodacom (M2M), kwa mfano kumlipa msambazaji wako.
"Lipa number M-Pesa login": kusimamia akaunti yako
Hakuna tovuti moja ya kuingia (login) kwa kila mfanyabiashara. Una njia tatu:
- USSD *150*00# kwa kila kitu cha msingi: salio, miamala, kuhamisha pesa na PIN.
- M-Pesa Business App, ambayo Vodacom inasema haihitaji bando la intaneti na inaonyesha salio na huduma nyingine za kifedha mahali pamoja.
- Portal ya mtandaoni ya M-Pesa kwa kuanzisha, kuona na kukagua miamala. Unaiomba kwa kupakua na kujaza fomu iliyopo kwenye ukurasa wa Lipa kwa Simu wa Vodacom.
Ukipoteza simu au laini ya Lipa Namba, utapitia utaratibu wa kawaida wa kubadilisha laini (SIM swap) kwenye Vodashop: mfanyabiashara binafsi anaenda na NIDA, kampuni inaenda na nyaraka zilizotumika kusajili pamoja na taarifa ya upotevu (loss report).
Jinsi ya kupata QR code ya Lipa Namba
Vodacom inasema Lipa kwa Simu inatumia QR code iliyoboreshwa ambayo inaondoa haja ya kuandika namba kwenye kaunta. Hiyo ndiyo QR rasmi ambayo programu ya M-Pesa inaisoma na kujaza namba yako moja kwa moja. Iombe kwa Vodacom (Vodashop, 100 au merchantbackofficesupport@vodacom.co.tz) unapofungua Lipa Namba.
Kama unataka pia bango safi la kubandika kaunta, mezani au kwenye gari, tumia kikokotoo cha QR ya Lipa Namba cha Tawala. Kinachapisha jina la biashara, mtandao na Lipa Namba kwa herufi kubwa pamoja na QR code. Kuwa wazi: QR hiyo inabeba maandishi ya jina na namba yako, si msimbo rasmi wa malipo wa Vodacom, kwa hiyo mteja atasoma namba na kulipa kupitia *150*00#. Kwa "scan to pay" halisi, tumia QR ya Vodacom.
Lipa Namba, Pochi la Biashara na Paybill: tofauti
Neno "Till" na "Paybill" linatoka zaidi Kenya. Tanzania, Vodacom ina huduma tatu zinazofanana nazo:
| Huduma | Inafaa kwa | Jinsi ya kuipata |
|---|---|---|
| Lipa Namba (Lipa kwa Simu) — inafanana na "Till" | Maduka na huduma za kaunta: mteja analipa papo hapo | Vodashop, ndani ya saa 24 |
| Pochi la Biashara | Wafanyabiashara wadogo wanaopokea malipo kwenye namba yao ya M-Pesa huku pesa za biashara zikitenganishwa na za binafsi | Kupitia namba yako ya M-Pesa; uliza Vodacom |
| Akaunti ya M-Pesa Business (C2B) — inafanana na "Paybill" | Taasisi zinazokusanya malipo ya bili, ada za shule, maji, n.k., kwa namba ya kampuni (ShortCode) | Barua pepe kwa m-pesabusiness@vodacom.co.tz; kampuni iliyosajiliwa tu; maombi ni bure |
Kwa akaunti ya C2B, Vodacom inasema kwa sasa haipokei malipo moja kwa moja kutoka mitandao mingine, tofauti na Lipa Namba. Kama unahitaji kuunganisha malipo na mfumo wa mauzo au ankara (API), soma mwongozo wa kuunganisha M-Pesa kwenye biashara.
Ushauri wa kila siku kwa mfanyabiashara
- Usikabidhi bidhaa kabla ya SMS kuingia. SMS za kughushi ni mbinu ya zamani; hakiki kwenye *150*00# → 4 → 2 kama una shaka.
- PIN ya Lipa Namba ni siri ya mmiliki. Wauzaji wapokee SMS tu kupitia menyu ya wafanyakazi, wasijue PIN.
- Hamisha mapato kwenda benki mara kwa mara ili salio kubwa lisikae kwenye simu.
- Linganisha SMS na mauzo kila siku. Tofauti ndogo za leo ni hasara kubwa ya mwezi.
Hapo ndipo mfumo unasaidia. Tawala POS inarekodi malipo ya Lipa Namba pamoja na risiti ya mauzo, hivyo ukaguzi wa mwisho wa siku unakuwa rahisi, na mapato yanaingia moja kwa moja kwenye hesabu zako.
Sources: Vodacom Tanzania, ukurasa wa Lipa Kwa Simu (How to pay merchants, How to access till, Business App, VAS, FAQs) vodacom.co.tz/lipa-kwa-simu; Vodacom, Business Payment na M-Pesa Business FAQs vodacom.co.tz/business-payment; Vodacom, Ada za M-Pesa (Kuanzia Tar 01 Julai 2025). Checked 24 October 2026.